معرفی فیلم شاهین مالت (1941) ، جان هیوستون و تولد فیلم نوار

فیلم های کمی مثل شاهین مالت جان هیوستون شروع یک زبان جدید سینما را اعلام می کند. جان هیوستون در اولین فیلم خود با بازی همفری بوگارت به عنوان کارآگاه خصوصی ای به اسم سم اسپید و بر اساس رمان دشیل همت یکی از شاهکار های تبهکاری تاریخ سینما را ساخت. از هیوستون قبلا فیلم جنگل آسفالت را در این وبسایت معرفی کردم.

در این فیلم قتل، خیانت، غریبه های مرموز و یک جسم به ظاهر بی قیمت در مرکز داستان قرار داد. با این حال شگفتی اصلی شاهین مالت در جای دیگریست.هیوستون دنیایی می سازد که همه در حال نقش بازی کردن هستند و تقریبا هیچکسی حقیقت را نمی گوید و بقا وابسته به خواندن آدماست قبل از اینکه بتوانند تو را بخوانند.

فیلم مکررا به عنوان پایه فیلم نوار شناخته می شود و البته اهمیتش نه از تاریکی، تفنگ و کارآگاه بلکه از بینش خاص رفتار انسانیست اینکه هوس انسان را آسیب پذیر می کند، اعتماد خطرناک است و هوشمندی شاید تنها سپر محافظتی هر شخص است.

خلاصه داستان شاهین مالت

سم اسپید کاراگاه خصوصی همراه با همکارش مایلز آرچر در سان فرانسیسکو مشغول کار است یک روز یک خانم مضطرب که خود را خانم واندرلی می نامد به دفترشان وارد می شود و برای پیدا کردن خواهر گمشده اش درخواست کمک می کند.

داستان او به نظر مضنونانه می آید با اینحال آرچر قبول می کند که مردی را به نظر در غیب شدن خواهر خانم واندرلی دست داشته را تعقیب کند. خیلی طول نمی کشد این تحقیقات به خشونت منجر شده و اسپید کشف می کند که خانم واندرلی هم هویت و هدف واقعی اش را مخفی کرده است و اسم واقعیش بریجید اُشوقنسی است.

او به یک گروه عجیب افراد که به دنبال جسم شناخته شده ای به اسم شاهین مالت که یک مجسمه تاریخی ارزشمند است مرتبط است. در بین آن ها جوئل کایرو با بازی پیتر لورره و یک مجرم مدرن به اسم کسپر گوتمان با بازی سیدنی گرین استریت نیز می باشد.

هرکسی بخشی از داستان را می داند و هیچکس قصد بیان کردن آن را ندارد از این رو اسپید در بین مجرمان، ظن پلیس، جذابیت شخصی و نیاز شخصی خودش برای فهمیدن اتفاقاتی که افتاده گیر افتاده است. جستجوی شاهین به صورت تدریجی اهمیتش کمتر از روابط حول آن می شود.

از این رو هیوستون فیلم را حول یک مکانیزم ساده می چیند، هر مکالمه چیزی که اسپید و مخاطب به عنوان حقیقت قبول داشت را تغییر می دهد.

مطالعات سینمایی: تاریخ سینمای فرانسه

از دشیل همت به جان هیوستون

شاهین مالت از رمات دشیل همت که در سال 1930 چاپ شد اقتباس گردید که یکی از کتاب های اساسی درباره داستان های کارآگاه های عصبی و خشن بود.

این قصه قبل از نسخه هیوستون به پرده رسیده بود. برادران وارنر ابتدا یک اقتباس از آن را در سال 1931 انجام دادن و سپس در سال 1936 در فیلم شیطانی که زنی را دید آن را بازسازی کردند هرچند نسخه 1941 هیوستون تبدیل به نسخه سینمایی اصلی این اثر شد.

یمی از دلایل اصلی آن احترام هیوستون به ساختار روایی و دیالوگ های همت است. به جای اینکه به طور افراطی رمان همت را تغییر دهد هیوستون فهمید که بخشی از قدرتش در ریتم بازجویی، فریب و شهودش معلوم است. شخصیت ها به ندرت خود ار توضیح می دهند و اطلاعات از طریق نزاع ظاهر می شود.

این اولین حضور هیوستون به عنوان کارگردان بعد از سال ها فیلمنامه نویسی بوده است با اینحال این فیلم ویژگی هایی دارد که در فیلم های بعدی هیوستون نیز ظاهر می شود شخصیت های از نظر اخلاقی مبهم، ماجراجویی های دقیق، اتحاد های بی ثبات و افرادی که توسط چیزی که بدنبالشن قورت داده میشند.

از این شاهین بیشتر از تکه ای از گنج است بلکه یک آزمایش است. هر شخصیت چیزی درباره خودش را از طریق میلش به داشتن آن معلوم می کند.

معرفی شخصیت: همه چیز درباره شرلوک هولمز

یک نوع دیگر کارآگاه در همفری بوگارت

امروز سخت است که بوگارت را از تصویر کاراگاه خشن جدا کنیم اما سم اسپید اولین جایی بود که این هویت را برای بوگارت تثبیت کرد.

بوگارت اسپید را به عنوان یک قهرمان عرفی بازی نمی کند. او مشاهده گر، کنایه زن و از نظر احساسی مبهم است و در یک صحنه می تواند همدردی نشان دهد و در صحنه بعدی بی رحم باشد. حتی در مواقعی که افراد خطرناک دوره اش کردند او به ندرت به آن ها رضایت دانستن تفکراتش را می دهد.

عدم قطعیت تبدیل به سلاح اصلی او می شود.

جوئل کایرو با بازی پیتر لورره از ظرافت و نمایشگری عصبی استفاده می کند. گوتمن از مهمان نوازی، صبر و زبان بهره می گیرد و بریجید با آسیب پذیری، صمیمیت و دروغ گویی هدف خود را پیش می برد.

اسپید با همه اینا با امتناع از قابل خواندن شدن مقابله می کند. این اجرای بوگارت را بسیار مدرن می کند. درام داستان نه از شکست خوردن ضد قهرمانان بلکه از مشاهده بازجویی یک فردباهوش در اتاق پر از شخصیت های مرموز است.

سیدنی گرین استریت، پیتر لورره و جهان نمایش

بازیگران مکمل یکی از دلایل اصلی سرگرم کننده بودن شاهین مالت است. سیدنی گرین استریت اولین بازی سینمایی اش را در نقش کسپر گوتمان ایفا کرد و یکی از شخصیت های به یادماندنی دهه 40 سینما ی آمریکا را به نمایش گذاشت. گوتمن از نظر فیزیکی قدرتمند است اما نیاز به خشونت ندارد. او به گفتگو های دقیق، ادب و فشار روانشناختی بیشتر اهمیت قائل است.

به نظر می رسد که او به اندازه خود گنج از مذاکره لذت می برد.

پیتر لورره یک انرژی و شخصیت متفاوتی در نقش جوئل کایرو ارائه می دهد. حرکات عصبی اش، صحبت های دقیق و واکنش های پیش بینی ناپذیر به هر برخوردی یک کیفیت بی ثبات می دهد.

با همدیگر گرین استریت و لورره یک جهان تبهکاری ای میسازند که همانقدر که به خشونت وابسته است به رفتار و منش نیز متکیست. این ویژگی کلیدی فیلم هیوستون است.

تقریبا تمام کاراکتر های اصلی یک نسخه ای از خودشان را بازی می کنند که برای شخصیت مقابلشان طراحی شده است. بریجید به نظر بیچاره می آید وقتی بیچاره بودن مفید است. گوتمن جذاب است وقتی جذاب بودن همکاری ایجاد می کند و کایرو بین ادب و تهدید نوسان می کند.

اسپید باقی می ماند چرا می داند که رفتار هر شخصیت نوعی اطلاعات است.

از نگاه متفکران: جملات مارکوس اورلیون درباره صلح درونی

کارگردانی جان هیوستون، اتاق هایی که به دام تبدیل شده اند

هرچند که قصه از یک جهان تبهکاری بزرگتر خبر می دهد بیشتر شاهین مالت داخل اداره، آپارتمان، اتاق هتل و راهرو ها می گذرد. هیوستون این داخلی ها را به شدت خطرناک می کند.

شخصیت ها با این باور که کنترل موقعیت را در دست دارند وارد اتاق می شوند و کشف می کنند که کسی دیگر صاحب اطلاعاتیست که آن ها ندارند. در ها اهمیت پیدا می کنند چرا که هر ورودی یک امکان دیگر را معرفی می کند. صندلی ها، میز و تخت به طور موقت معین می کند که چه کسی موقعیت برتر را دارد.

هیوستون همچنین از دوربین زاویه پایین و افراد با دقت چیده شده استفاده می کند که به بعضی شخصیت ها یک وزن بصری غیر معمول می دهد.اما او به ندرت اجازه می دهد که سبک بر داستان گویی برتری پیدا کند. سوژه اصلی دیداری فیلم چهره انسان است. اسپید نگاه می کند، گوتمن حرف میزند بریجید واکنش نشان می دهد و کایرو عجله می کند. دوربین به ما اطلاعات کافی برای برررسی هر شخصیت می دهد در حالی که هیچوقت ما به قطعیت کامل درباره تفکر هیچکدامشان نمی رسیم.

نظم بصری فیلم یکی از دلایلیست که فیلم با وجود قصه پیچیده، به طرز شگفت انگیزی واضح است.

فیلمبرداری و زبان در حال ظهور فیلم نوآر

تصویربرداری آرتور ادسون به شاهین مالت دو ویژگی متمایز واقع گرایی و بی ثباتی را می دهد.

فیلم به اندازه نوآر های بعدی با سایه های خشن فیلمبرداری نشده است اما دستور زبان اساسی این سبک فیلمسازی در این فیلم در حال  شکل گیری بوده است. داخلی های بسته، شب های خیابان، تضاد های قوی، فضاهای مبهم و ترکیب بندی هایی که در آن شخصیت ها از نظر روانشناختی محصور شده اند.

سن فرانسیسکو یک لایه دیگر نیز به فیلم اضافه می کند. هیوستون شهر را به عنوان مجموعه مناطق توریستی نشان نمی دهد بلکه شهر در شاهین مالت به صورت شبکه ای از آپارتمان ها، ادارات، هتل و خیابان های شب زی که در آن اطلاعات گردش می کند نشان داده است.

نتیجه یک فضای خاص شهری بدون نیاز به نماهای خارجی از آن است. تدوین دیالوگ ها را به طرز عجیبی پویا نشان می دهد. هیوستون متوجه می شود که چه وقتی باید روی گوینده بماند و چه وقتی اطلاعات مهمتر در واکنش فرد دیگر ارائه شده است. این توجه به نمای واکنش یکی از بخش های تعلیق فیلم شده است.

معنای شاهین در شاهین مالت

این پرنده معروف مشکی یکی از مک گافین های مهم تاریخ سینماست و هر کدام از سه مجسمه اصلی که برای این فیلم ساخته شدند امروز بیش از یک میلیون دلار قیمت گذاری شده اند. اما هیوستون از این شاهین برای چیزی جالب تر از پیشبرد داستان استفاده کرده است. شاهین به معنای متمرکز کننده میل است.

افراد مختلف تصور می کنند که صاحب یک جسم ساده شدن مشکلاتشون را حل می کند و سال هایی که در جستجوی ثروت عظیم بوده اند را توجیه می کند. هرچقدر شاهین برای آن ها مهم تر شود مخاطب به صورت واضح تر متوجه ضعف هایشان می شود.

تصور انسانی به شاهین قدرت می دهد. این ایده مکررا در سینمای هیوستون تکرار می شود در فیلم های مثل گنج سیرا مدره،  میل به داشتن طلا تبدیل به وسیله برای مشخص شدن شخصیت می شود. افراد باور دارند در جستجوی گنج هستند اما مسیر به طور تدریجی چیزی که درونشان وجود داشته را نمایان می کند.

معرفی فیلم: بودن یا نبودن اثر ارنست لوبیچ

چرا شاهین مالت ارزش دیدن دارد

شاهین مالت جز آثار بزرگ تاریخ سینماست چرا که پیچیدگی روایی را با وضوح شگفت انگیز ترکیب می کند. داستان دارای دروغ درون دروغ است با اینحال فیلم تکانه خود را از دست نمی دهد. هیوستون متوجه است که مخاطب نیازمند داشتن تمام تکه های اطلاعات در هر لحظه نیست بلکه نیاز دارد بداند که هر شخصیت در هر لحظه چه می خواهد.

میل به فیلم ساختار می دهد.

بوگارت مرکز فیلم است گرین استریت و لورره انرژی نمایشی فیلم را تامین می کنند بریجید ماری استور به داستان عدم قطعیت احساسی اش را می آورد و هیوستون اتاق ها و مکالمات را به مکانی برای قدرتنمایی تبدیل می کند.

پشت داستان کارآگاهی شاهین مالت چیزی تاریکتر قرار دارد، فیلم از ما می پرسد چه اتفاقی می افتد وقتی میل به قدری قدرتمند می شود که روابط انسانی تبدیل به شکلی از مذاکره می شود.

شاهین مالت آن شیئیست که همه بدنبالشند اما سوژه اصلی فیلم افرادیست که آن را احاطه کرده است. بخاطر همین هم شاهین مالت بیشتر از رازش زنده بوده است چرا که چیزی که واقعا اهمیت دارد این است که هرشخصی برای رسیدن به چیزی که باور دارند زندگیشان را تغییر می دهد حاضر به فداکاری چه چیزیست.