تمام تکنیک های عکاسی در نهایت برای رسیدن به بهترین ترکیب بندی ممکنست دونستن شاتر، دیافراگم و ایزو و سایر نکات همه برای این است که بتوانید سوژه خود را در موقعیت مناسب قرار داده و عکسی متناسب با فضای مد نظر خودتون بگیرید. در این نوشته 7 ترکیب بندی در عکاسی را بسیار مورد استفاده عکاسان در موقعیت های مختلف است بررسی کرده و نکات مرتبط با آن را به شما آموزش میدم.
ترکیب بندی در عکاسی یا کامپوزیشن چیست؟
ترکیب بندی تفاوت بین عکس ساده و یک عکس حرفه ای، قوی و به یادماندنیست. در عکاسی ترکیب بندی به معنای مرتبط قرار گرفتن سوژه ها، پس زمینه، خطوط، نور و فضاست که در پرسپکتیو حاصل از لنز قرار میگیرند. ترکیب بندی در عکاسی فقط به معنای این نیست که سوژه کجا قرار میگیره بلکه درباره نحوه حرکت و نقطه تمرکز بیننده نیز هست.
اکثر افراد تازه کار در عکاسی گمان میکنند که ترکیب بندی بهتر نتیجه لنز و دوربین گرونتره در حالی که اینطوری نیست ترکیب بندی های خیلی قوی ای رو میشه با دوربین های عادی یا حتی دوربین های کم کیفیت تر موبایل بدست آورد اگر عکاس بدونه که چگونه قاب بندی کنه، لنز رو بشناسه و بتونه قاب بندی انجام بده میتونه با هردوربین و لنزی صحنه های ماندگاری خلق کنه.
در نظر من که حتی اهمیت لنز از دوربین بیشتره چرا که لنز ها در فواصل کانونی مختلف فاصله بین سوژه و پس زمینه رو تغییر میده یک لنز واید باید اگزجره یا تغییر بیش از حد فضا و عمق میشه و لنز تله فوتو این اغراق را از بین میبره در حالی که یک لنز نرمال یک قاب معمولی و متعادل تحویل میده. من قبلا در وبسایت تصویر صدا و ادراک دو تا مطلب درباره آموزش خریدن لنز دست دوم و دوربین دست دوم گذاشتم که میتونید با مراجعه به آن ها نکاتی درباره خرید این وسایل کسب کنید تا با هزینه کمتر بتونید قاب بندی های خاص خودتون رو خلق کنید.
قاعده یک سوم در عکاسی
معروف ترین ترکیب بندی در عکاسی، قاعده یک سوم است تصویر کنید که قاب شما به وسیله دو خط عمودی و دو خط افقی به نه قسمت مساوی تقسیم شده به جای قرار دادن سوژه در مرکز، ما سوژه را در تقاطع این چهار خط قرار میدیم.
این تکنیک به این علت که یک تعادلی بین سوژه و بک گراند ایجاد میکنه عمل میکنه و حس سکون رو از عکس میگیره.
برای عکاسی پرتره در این روش، چشم سوژه را در نزدیک یکی از نقاط تقاطع قرار بدید برای عکاسی منظه افق را در خط پایینی قرار بدید اگر میخواهید آسمان بیشتری ثبت کنید و اگر پیش زمینه مهم است میتوانید آسمان را در یک سوم بالیی بذارید . برای عکاسی خیابانی سوژه را در یک طرف عکس قرار داده و اجازه بدید باقی عکس جهت، حرکت و محیط را نشان دهد.
در صورت تمرین خیلی سریع میتونید بدون استفاده از راهنما یا گرید خود دوربین در این قاعده استاد بشید معمولا لنز های 35 میلی متر و 50 میلی متر برای این مدل ترکیب بندی بهترند چرا که فضای خوبی به محیط میدند اما میتونید از لنز 24 میلی متر هم برای منظره استفاده کنید.
ترکیب بندی خطوط راهنما
خطوط راهنما ، خطوط طبیعی صحنه هستند که توسط راه، پل، رودخانه، حصار، سایه، پلکان، دیوار، خط راه آهن و حتی الگوهای نوری داخل صحنه ایجاد می شوند و چشم را به سمت سوژه سوق میدهند. این تکنیک بسیار تکنیک قوی ای در تکیب بندی در عکاسی هست چرا که به عکاس جهت و عمق می دهد.
برای استفاده از خطوط راهنما، اول یک خط قوی در صحنه پیدا کنید و ببینید این خط به کدام سمت می رود. خطی که مقصدی ندارد ممکن است ضعیف به نظر برسد اما خطی که به سوژه ای از انسان یا طبیعت منتهی می شود یک مسیر دیداری قوی میسازد. سعی کنید در این مدل ترکیب بندی نزدیک زمین قرار بگیرید تا خطوط دراماتیک تر ثبت بشند.
خطوط راهنما بخصوص در عکاس معماری و خیابانی بسیار پرکاربردند در شهر به دنبال جداول کنار خیابانی بگردید ببینید به چه چیزی منتهی می شوند لبه های ساختمانی را ببینید و سایه هایی که عوارض شهری ممکنه در هنگام ظهر روی زمین ایجاد کرده باشند در طبیعت هر جریان آبی ممکنه شما را به سوژه ای برسونه و هر درختی میتونه به چیزی اشاره بکنه.
برای خطوط راهنما بهتره که از لنزهای واید استفاده کنید لنزهایی مثل 16 میلی متر، 20 یا 24. چرا که فضا را اگزجره کنید و با تغییر پرسپکتیو مسیر دیداری بیننده را مورد تاثیر قرار بدید. برای عکاسی معماری از لنز های خیلی واید استفاده کنید مثل ده میلی متر یا 14. البته باید حواستون به اعوجاج عکس نیز باشد.
معرفی فیلم: ژنرال ساخته باستر کیتون
ترکیب بندی متقارن در عکاسی
تقارن، نظم ثبات و ارضای دیداری ایجاد می کند در عکاسی، تقارن وقتی اتفاق میفته که چپ و راست یا بالا و پایین عکس، بازتاب آینه ای یکدیگر باشند. این تکنیک در معماری، عکاسی داخلی، عکاسی بازتابی و پرتره های رسمی بسیار رایج است.
برای رسیدن به تقارن، موقعیت دوربین شما باید دقیق باشد دقیقا در وسط قاب. دوربین را صاف نگهدارید و از بالا پایین بردن آن خودداری کنید مگراینکه از عمد کمی اعوجاج نیاز دارید از گرید یا تنظیم تراز الکترونیکی دوربین استفاده کنید تا بتونید به تقارن کامل در ترکیب بندی خود برسید.
مساجد، اتاق های بزرگ، کلیسا ها، موزه ها، پل ها و راه پله ها و همچنین جاهایی که با انعکاس مواجه ایم مکان مناسبی برای عکاسی متقارن است. انعکاس بخصوص بسیار برای تقارن پرکاربرده چرا که یک تقارن بالا و پایین طبیعی ایجاد میکنه. یک دریاچه آرام، خیابان خیس یا سطح صیغل خورده میتونه ساختار دیداری قاب را متقارن بکنه.
تقارن لزوما نیازمند بی نقص بودن نیست بعضی اوقات یک انسان کوچک در مرکز میتونه با شکوندن الگو، عکس قوی تری ایجاد بکنه.
لز های واید برای عکس متقارن انتخاب های بهتری هستند اما برای عکاسی پرتره نیازمند لنز های تله تری مثل 50، یا 85 هستید برای عکاسی منظره یا عکاسی معماری با ترکیب بندی متقارن نیازمند فاصله گرفتن دوربین از سوژه هستید. لنز 50 میلی متر میتونه با حداقل اعوجاج صحنه رو ثبت کنه و اگر خطوط مستقیم براتون مهم هستند از لنز های خیلی واید دوری کنید.
ترکیب بندی قاب در قاب
قاب در قاب، به معنای اینه که از المان های درون قاب برای محاط کردن سوژه استفاده کنیم به عبارت دیگه درون خود قاب یک قاب دیگری برای دیدن سوژه داشته باشیم. در، پنجره، کمان ها، آینه ها، شاخه های درخت، پرده، شیشه خودرو همه این ها میتوانند یک قاب طبیعی باشند. این تکنیک یک عمق طبیعی در قاب درست میکنه و توجه را به سمت سوژه جلب میکنه.
برای استفاده از این روش ترکیب بندی در عکاسی، به دنبال یک المان در پیش زمینه باشید که میتونه سوژه شما رو در بگیره. نیاز نیست که قاب درونی شما از همه جهت سوژه را محاط کنه حتی یک محاط شدن جزئی نیز میتونه قاب های خیلی خوبی خلق کنه. سوژه خود را درون یک فریم قرار داده و موقعیت آن را تنظیم کنید تا عوامل محیطی طبیعی به نظر برسند.
این تکنیک برای پرتره، عکاسی سفر و عروسی و حتی عکاسی مستند بسیار عالی می باشد. میتونید به راحتی از طریق قاب در از یک نفر عکس بگیرید یا از بین ویترین یک مغازه از سوژه خود عکس خیابانی زیبا خلق کنید. حتی میتونید یک منظره را از داخل پنجره نشون بدید و تضاد بین پس زمینه و پیش زمینه را به زیبایی ثبت کنید.
عمق میدان در اینجا بسیار مهمه میتونید قاب و سوژه را روی فوکوس قرار بدید یا یکی از آن ها را محو کنید اما در حالت کلی که پیش زمینه محو شده میتونه صحنه سینمایی تری خلق کنه.
لنز 35 میلی متر بهترین انتخاب برای قاب بندی درون قابه چرا که محیط و سوژه را با کمترین اعوجاج و تغییر پرسپکتیو به صورت طبیعی ثبت میکنه، لنز 50 میلی متر برای عکاسی پرتره و قاب های بسته تر مناسبه و لنز 85 میلی متر برای محو کردن پیش زمینه و جداسازی سوژه بسیار مناسبه. برای سفر و عکاسی معماری لنز 24 میلی متر میتونه انتخاب مناسبی براتون باشه.
ترکیب بندی فضای منفی
این تکنیک را در فیلم های مدرن به وفور مشاهده میکنید فضای خالی یا آرام اطراف سوژه را فضای منفی می گویند.آسمان، آب، دیوار، سایه،مه ، شن، برف یا هر پس زمینه ی ساده دیگری که باشد. استفاده از فضای منفی باعث می شود سوژه مهم تر و چشم گیر تر به نظر برسد چون فضای کافی برای دیده شدن دارد. همچنین می تواند حس هایی مثل آرامش، تنهایی، سکوت یا مینیمالیسم را منتقل کند.
برای استفاده از فضای منفی، کادر را با جزئیات زیاد شلوغ نکنید. یک سوژه مشخص انتخاب و آن را با یک پس زمینه ساده احاطه کنید. حتی اگر سوژه بخش کوچکی از کادر را اشغال کند باید همچنان از نظر بصری قوی و تاثیرگذار باشد. برای مثال، فردی که زیر آسمانی وسیع قدم می زند قایقی روی آب آرام، پرنده در آسمانی صاف یا یک درخت تنها در میان بر، همگی نمونه های زیبایی از ترکیب بندی عکاسی با روش فضای منفی هستند.
رایج ترین اشتبا اینه که فضای خالی را بدون هدف باقی بذارید. فضای منفی باید احساس عکس را منتقل کنه از خودتون بپرسید که فضای منفی چه چیزی به عکس اضافه می کنه ایا باعث ایجاد حس سکوت میشه یا تنهایی، یا حس آزادی را منتقل میکنه اگر جواب شما بله هست ترکیب بندی شما قوی تر به نظر میاد.
هم لنز های تله هم واید برای این مدل ترکیب بندی مناسب هستند لنز های تله میتونند ترکیب بندی های قوی ای ایجاد کنند لنز های واید مثل 24 میلی متر برای کوچک نشان دادن سوژه در فضای پیرامون عالی هستند برای عکاسی پرتره در این روش میتونید از لنز 135 میلی متر استفاده کنید.
ترکیب بندی نسبت طلایی و مارپیچ طلایی
مارپیچ طلایی یکی از پیشرفته ترین تکنیک های ترکیب بندی در عکاسیست بر خلاف قاعده یک سوم، مارپیچ طلایی به جای تقسیم قاب به نه قسمت مساوی یک جریان طبیعی بر اساس منحنی حرکت دیداری بازسازی میکنه. مارپیچ طلایی دید بیننده رو درون قاب به سمت سوژه اصلی میبره.
در عکاسی شما نیاز ندارید که مارپیچ طلایی را به صورت ریاضی حساب کنید روش عملی آن بسیار سادست سوژه را کمی خارج از مرکز قاب قرار بدید و باقی عناصر دیداری را دور آن به صورت یک منحنی بچینید طوری که چشم به طور خودکار به سوژه اصلی برسه. راه های منحنی، راه پله ، امواج، ابر و شاخه های درخت میتونند این مارپیچ را به صورت طبیعی برای شما ایجاد کنند.
برای رسیدن به این ترکیب بندی در عکاسی به دنبال منحنی و حرکت در قاب بگردید یک عکس پرتره میتونه از انحنای شانه، مو، بازو و حتی صورت برای جهت دادن به بیننده استفاده کنه در طبیعیت متویند از رودخانه ها و نواحی ساحلی بهره ببرید و در عکاسی خیابانی از سایه ها، ساختمان ها و سایر المان ها برای شکل دادن منحنی به جهت نگاه بیننده استفاده کنید.
مطالعه بیشتر: تاریخ اپتیک از عصر باستان تا تلسکوپ های مدرن
ترکیب بندی لایه ای، پس زمینه، میان زمینه و پیش زمینه
ترکیب بندی لایه ای عکس را به چند زون یا بخش متفاوت پیش زمینه، میان زمینه و پس زمینه تقسیم میکنه این تکنیک در عکاسی منظره و خیابان بسیار کاربردیست همچنین برای عکاسی پرتره محیطی نیز میتونید بهره ببرید. به جای اینکه تصویر شما حس صاف بودن بده لایه ها میتونند بیننده را درگیر محیط کنند.
برای درست کردن لایه ها، چیزی نزدیک دوربین پیدا کنید و چیز مهمی در وسط و یک ابژه مهم در بک گراند که تصویر شما را کامل کند. برای مثال در یک منظره، سنگ یا گل میتونه پیش زمینه شما باشه و یک دریاچه تصویر مرکزی شما قرار بپیره در حالی که کوهستان به عنوان بک گراند تصویر شما رو تکمیل بکنه. در عکاسی خیابانی یک سایه یا یک جسم میتونه پس زمینه شما باشه و شخصی در وسط قرار بگیره در حالی که ساختمان ها بک گراند شما را بسازند.
نکته مهم جداسازیست همه لایه ها باید خوانا باشند طوری که بیننده بتوه در هر لایه جستجو کنه بدون اینکه زون های مختلف اون رو گیج یا اذیت کنه. در هنگام گرفتن عکس موقعیت خود را تغییر بدید تا وقتی که لایه ها مشخص و واضح باشند.
از دیافراگم هشت یا یازده برای واضح گرفتن تمام لایه ها استفاده کنید اگر قصد دارید سوژه فقط فوکوس باشه میتونید از دیافراگم های بازتر نیز استفاده کنید.
لنز های واید مثل 16 میلی متر، 20 یا 24 میتونند لایه های جدا به شما بدند چرا که اجسام نزدیک را بزرگتر و اجسام دور را دورتر نشان میدهند. لنز 35 و 50 میلی متر برای طبیعی نگهداشتن پرسپکتیو کاربرد دارند.
نتیجه گیری: قبل از زدن شاتر ترکیب بندی کنید
در نوشته های بعدی روش های دیگر ترکیب بندی را مورد بررسی قرار میدیم و نکاتی درباره عکاسی خیابانی و منظره براتون خواهم نوشت به طور خلاصه قوانین ترکیب بندی قوانینی برای حفظ کردن نیستن بلکه روش های برای تمرین هستند تا بتونید در خیابان و طبیعیت عکس بگیرید و متوجه بشید که قاعده یک سوم تعادل در قاب ایجاد میکنه و ترکیب بندی با کمک خطوط به چشم مسیر نگاه کردن میده، تقارن نظم ایجاد میکنه و برای ایجاد عمق میتونید از ترکیب بندی با روش فریم در فریم استفاده کنید.
اگر حس خاصی رو میخواید منتقل کنید از فضای منفی بهره ببرید و اگر میبینید مسیری منحنی به سوژه ختم میشه حتما از مارپیچ طلایی استفاده کنید.