سکه سازان، یا متقلبین اثر آندره ژید از جمله کتاب هاییست که فقط یک داستان را نمیگه و عناصر غیر واقعی زندگی شما را در حین خوندن بیان میکنه.در ظاهر رمان درباره چند تا بچه مدرسه ای، خانواده هاشون و حلقه ای از سکه های جعلی ست. اما خیلی زود متوجه میشید که سکه سازان فقط درباره جعل پول نیست و هرکسی در حال جعل کردن چیزیست از جعل شخصیت گرفته، تا استایل و حتی اداهای اخلاقی.
ژید یک جهان شلوغ و پرهیاهو از آپارتمان های پاریس، خوابگاه های مدرسه ، کافه ها، تعطیلات در سوییس و محافل ادبی میسازه و بین همه این اجتماعات با لحن خیلی آرومی حرکت میکنه. لحن ژید خیلی مدرن است در این داستان خبری از قهرمان های اگزجره و ضد قهرمان های پلید نیست ملودرام جایی در متن ژید ندارد و فقط انسان های قصد ادامه زندگی را با دروغ گفتن به خودشان دارند و بعضی اوقات برای بیشتر دروغ گفتن نیازمند گفتن کمی حقیقت هستند.
چیزی که سکه سازان را خاص می کند اینه که ژید در فاصله مطمئن از شخصیت های خود قرار نگرفته و استرس و تنش کتاب ، واینکه چه چیزی واقعیست چه چیزی تقلبی به خودش تعلق داره. تو این کتاب ما با نویسنده ای طرف هستیم که جهان و غریزه خودش را بدون هیچ سانسور برای عموم کالبد شکافی می کند.
مطالعه بیشتر: فریدریش ویلهلم مورنائو، معمار احساس در سینما
خلاصه داستان و نقد سکه سازان
برخ لاف داستان های کلاسیک قرن نوزدهم این کتاب یک شخصیت اصلی را دنبال نمی کند و به جای آن داستان به دور گروهی از پسران و مردان جوان در لبه بزرگسالی می گردد. این بچه ها بعد از اتمام مدرسه و ترک خانه، در شهر میگردند تا با خطر بازی کرده و هوس های خود را ارضا کنند.
یکی از این بچه ها حقیقتی درباره خانواده خود کشف کرده و آن حقیقت را دلیل یا بهانه فرار اعلام می کند یکی دیگشون تودارتر و البته تاثیرپذیرتره که بین دو نویسنده بزرگتر گیر افتاده یکی از اونا اسمش «ادوار» هستش بخشنده و دست و پاچلفتی و البته علاقمند به انسان ها حتی وقتی بهش آسیب میزنن. اون یکی با اسم کنت دو پاساوان یک نویسنده موفقه که از توجه و دلربایی به عنوان اسلحه استفاده میکنه.
در این جهان یک شبکه از سکه های تقلبی دست به دست در حال گردشه .این سکه ها که به عنوان شوخی شروع شدند نتایج فاجعه باری برای بچه ها باراوردند. سکه ها شخصیت هایی را بهم متصل می کند که همدیگر را به شکل دیگری نمی دیدند و باعث انتخاباتی در افراد می شود که نشان می دهد ارزش های اخلاقی افراد به چه صورت شکل گرفته است.
بی آبرویی، خیانت و فروپاشی های عصبی بخش مهمی از کتابند اما لذت اصلی در دیدن تقاطع و جدایی زندگی این بچه هاست که به طرز عجیبی با زندگی واقعی قرابت دارد.
پیشنهاد مطالعه: اختراع عکاسی هوایی در جنگ جهانی اول
رمانی درباره رمان
یکی از ایده های جالب سکه سازان اینه که ژید یک نویسنده به اسم ادوار که شخصیت بخشنده و پیچیده ای دارد داخل داستان قرار داده که در حال کار بر روی رمان سکه سازان است. پس شما داستان کتابی را می خونید درباره مردی که کتابی که میخوانید را نوشته است. خیلی ایده خلاقانه و استعلایی ایست و ژید توانسته به طورهنرمندانه ای آن را دربیاورد.
ما در طول جریان کتاب با نوشته های ادوار، نقشه ها و شک هایش روبرو میشیم.ادوار به دنبال اینه که چجور از آدم ها به عنوان ماده استفاده کنه و براش سواله آیا نویسنده حق دزدیدن زندگی دیگران رو به اسم هنر داره یا نه.
این حرکت ژید دو تا کار را در طول داستان انجام میده، اول اینکه نشان دهنده ساز و کار ماشینی داستانه و به شما یادآوری میکنه که هر داستانی توسط یک نویسنده خلق شده.دوم اینکه با مضمون جعل هم راستاست.همانطور که بچه ها به دنبال این هستند که زندگی جعلی نداشته باشند نویسنده هم به دنبال اینه که داستان تقلبی، سطحی و ساده گونه از واقعیت ننویسه.
ساختار داستان منعکس کننده روند فکری ژیده، کتاب بین شخصیت و مکان های مختلف بدون هیچگونه پیش درآمد پرش میکنه بعضی جاها راوی همه چیز دانه و بعضی اوقات در حال کنایه زدن و خیلی جاها جدا از داستان قرار گرفته.بعضی پیچ و خم ها به طور کامل بسته نمی شند و ژید از اینکه پایان تمیز کلاسیک در رمان را با دروغ دربیاره طفره می ره.
سکه سازان روح، هویت اخلاق و هوس
سکه های تقلبی فقط شروع داستانن، چیزی که ژید بدنبالشه جعلیات زندگی روزمرست.
خانواده هایی هستند که تظاهر به بی نقص بودن خانواده خود میکنند تا نشان دهند تصویر مسئولیت پذیری مهم تر از حقیقته، معلم هایی هستند که موعظه های اخلاقی انجام میدند که باوری بهش ندارند و مردان جوانی که در حال تقلید نگرش های دیگران. کتاب به ما نشان میده که جعل کردن راحت تر از کشف حقیقته.
فشار تقلید در طول داستان بر شخصیت ها اعمل میشه، پسر خوب بودن، نویسنده جدی بودن، شهروند مطیع بودن و اخلاق مدار بودن نقاب های نخ نمای اخلاقیست که ژید به دنبال نشان دادن جعلی بودن آن هاست. در حقیقت ژید یک سوال ساده را می پرسد آنکه چقدر از شخصیت ما در حقیقت تقلید عامدانست؟
ژید بدنبال آشوب و از بین بردن قانون نیست بلکه به دنبال ایجاد شک نسبت به الگو های تقلیدیست که به جامعه تحمیل میشه.
پیشنهاد کتاب برای خواندن: روزهای برمه اثر اورول
نوجوانی و از بین رفتن اقتدار
نوجوانی مفهوم اصلی سکه سازانه، ژید به نوجوانان به عنوان افراد بی گناه نگاه نمیکنه بلکه نوجوانان را باهوش، پر احساس، ظالم، بخشنده خودخواه و شجاع میبینه این افراد به دنبال هویت هستند در حالی که زمین زیرشان در حال تغییر است.
هوس بخش بزرگی از داستانه، پسر ها جذب دختر و مرد های بزرگتر می شند و در تصور خود از آینده غرق میشند. ژید این افکار را با صداقتی بی نظیر به متن در اورده. ژید هوس را به عناون رسوایی اخلاقی یا موعظه اخلاقی به کار نمیگیره بلکه به دنبال اینه نشان بده چه مقدار هوس انسان آشفته، و گیج کنندست.
مراجع اخلاقی جامعه از پدر و مادر، کلیسا و مدرسه در حال ضعیف شدنند زندگی خصوصی بزرگسالان شبیه موعظه های عمومیشون نیست. و برای مخفی کردن رازهایشان به قوانینی خود را وابسته کرده اند که حتی خودشان را قانع نمی کند. نتیجه ایجاد خلا اقتدار در جامعست در این خلا کسی مثل پاساوان می تواند با جعل استعداد و استایل با وعده موفقیت دیگران را به دنبال خود بکشاند.
از بین رفتن مراجع یکی از دلایلیست که کتاب سکه سازان امروز نیز زندست و می توان آن را به عنوان یک نوشته درباره شرح حال نوجوانی و جوانی و ریاکاری صاحبان قدرت در جوامع امروز دنیا خواند.
برای مطالعه: انکسار یا انعکاس؟
آندره ژید خارج از کتاب
برای اینکه به طور کامل با سکه سازان و حال و هوای آن آشنا شوید بهتره کمی با زندگی آندره ژید آشنا بشیم. متولد 1869 در یک خانواده ثروتمند، مذهبی و سختگیر. پدرش استاد حقوق بود و مادرش از خاندان ژید ها که اصالتا اهل نورماندی بودند. ژید تحت تاثیر تربیت مادر و فوت زود هنگام پدر دچار انزوا، حساسیت و اضطراب وجودی در دوران کودکی شد.
به دلیل بیماری ها و حملات عصبی اغلب از مدرسه دور می ماند و زمان زیادی را در خانه می گذارند همین محیط محافظه کار و بسته بعدها در آتارش به صورت نقد اخلاقیات خشک و ریاکارانه بازتاب یافت.
قبل از زمانی که آندره ژید کتاب سکه سازان را بنویسد داستان های کوتاه زیادی درباره جدال های اخلاقی نوشته بود اما سکه سازان قمار بزرگ وی بود یک کتاب بزرگ، چند لایه که همه جامعه را میتوانست در خود نشان دهد و خود نوشتن را نیز زیر سوال ببرد.
ژید بعد ها نوبل ادبیات را برد اما منتقدان همچنان سکه سازان را مدرن ترین اثر وی میدانند چرا که ژید فقط کی اثر ساختار یافته را نگارش درنیورده بلکه تناقض های زندگی خود اعم از شیفتگیش با جوانی، بی اعتمادیش به موسسه ها، وسواسش نسبت به حقیقت و آگاهیش نسبت به آسان بودن فریب دادن دیگران و خود را داخل کتاب اورده است.
ژید کتاب سکه سازان را در سال 1919 شروع به نوشتن کرد و در سال 1925 توانست به چاپ برساند. انتشار سکه سازان واکنش های پرتنشی همراه داشت گروهی از منتقدان ساختار رمان در رمان و روایت چند لایه اثر را ستودند و آن را حرکتی مدرن در ادبیات فرانسه میدانستند اما بسیاری دیگر رمان را بیش از حد ساخت مند، غیر عاطفی و البته سرد توصیف کردند.
بعضی موضوعات کتاب مثل گمراهی نوجوانان و نقد نهاد خانواده و اخلاقیات بورژوایی موجب شد خیلی ها رمان را نامناسب یا غیر اخلاقی بدانند شخصیت پاساوان نیز توسط منتقدین به عنوان نقد ژید بر محافل هنری و ادبی پاریس تلقی شد.
ژید در 19 فوریه 1951 در پاریس و در سن 81 سالگی به علت کهولت سن در گذشت.
جهنم تولید: اینک آخر الزمان
ترجمه سکه سازان
کتاب سکه سازان در ایران توسط آقای حسن هنرمندی توسط انتشارات نگاه و ماهی به چاپ رسیده است.
چرا این کتاب همچنان مهم است
اگر سکه سازان فقط تجربه ای در فرم بود اثری جالب اما سرد می شد. اگر فقط یک حکایت اخلاقی بود سنگین و گل درشت جلوه می کرد انچه کتاب را زنده نگه داشته همکاری همین دو جنبست ساختار پر ریسک و کشاکش اخلاقی در اصل دو روی یک سکه هستند.
ما در دنیای پر از جعل زندگی می کینیم هویت های انلاین، عقیده های وام گرفته، و ژست و فیگور های اماده. مردم بی وقفه از اصیل بودن حرف می زنند در حالی که سبک یکدیگر را تقلید می کنند در چنین زمینه ای، پرسش های ژید ضربه ای عمیق می زنند چه چیزی در وجود تو اصل است و چه چیز جعلیست؟ و چه میزان برای اصیل بودن میتوانی خطر کنی و از قلابی بودن دست بکشی؟
سکه سازان پاسخ درستی به سوال نمی دهد و به عمد در آشفتگی کتاب را تمام می کند اما چیزی بهتر ارائه می دهد همراهی در مسیری که در آن می توان هر سکه، هر حرکت و هرجمله را وارسی و محک زد. در کل برای کسانی که رمان های هوشمند و مدرن را دوست دارند این یکی از بهترین نوشته هاییست که میتوانند بخوانند.
در آخر امتیاز من به این کتاب، 3 از 5