در نوشته ی قبلی حالت های مختلف فوکوس رو بهتون آموزش دادم در این نوشته سراغ حالت های مختلف نورسنجی دوربین می رویم همانطور که قبلا گفتم فوکوس اتومات باعث می شود که دوربین بر اساس کنتراست صحنه تصمیم بگیرد چه چیزی واضح است اما فقط وضوح تصویر کافی نیست.بلکه باید بدانیم سوژه مورد نظر چقد روشن است. نورسنج دوربین همان وسیله ایست که تصمیم میگیرد یک عکس چقدر روشن باید باشد. در حقیقت نورسنجی مغز مثلث نوردهی شماست بخصوص برای کسانی که به طور کامل به صورت اتومات عکاسی می کنند حالت های مختلف نورسنجی دوربین تاثیر بسزایی در عکس هایشان دارد.
پردازنده در حالت های مختلف نورسنجی دوربین حدس می زند که نور معمول باید چقدر باشد و بر اساس حالت عکاسی شما یا تصمیم میگیرد یا پیشنهاد می دهد که سرعت شاتر، دیافراگم یا ایزو را روی چه عددی قرار بدید.
دوربین های جدید بسیار در نورسنجی خود خوب هستند اما همچنان بر اساس یک سری حالات نوری در حال حدس زدن هستند که بعدا به طور کامل درباره روش حدس زدن آن ها بر اساس نواحی خاکستری خواهم نوشت. نورسنجی دوربین نمیداند که شما دارید از یک عروس در لباس سفید عکس میگیرید یا یک گربه سیاه، یا زمین پوشیده با برف و یا حتی سالن اجرا. فقط کمی اطلاعات نوری صحنه را می گیرند و بر اساس میانگین تصمیم گیری می کنند. بخاطر همین حالت های مختلف نورسنجی دوربین بسیار مهمند چرا که شما به دوربین می گوید این حدس را بر اساس کدام قسمت تصویر بزند.
در این نوشته من به شما حالت های مختلف نورسنجی دوربین از نورسنجی ارزیابانه یا ماتریسی، نورسنجی مرکزگرا و نقطه ای را آموزش میدم که چگونه برای بدست آوردن سرعت شاتر، ایزو یا دیافراگم مناسب از هرکدام استفاده کنید و معایب و مزایا و محدودیت های هر حالن نورسنجی چه است.
نورسنجی دوربین چگونه کار می کند؟
همه حالت های مختلف نورسنجی دوربین با یک مسئله ساده شروع به کار می کنند، همه حالت های مختلف صحنه را با روشنایی میانه در نظر می گیرد. از منظر تاریخی این حالت میانگین را 18 درصد خاکستری می شناسند بعدا درباره این زون های خاکستری توضیح می دم اما در حال حاضر زیاد به این عدد توجه نکنید. نکته عملی این است که دوربین ها تمایل دارند که نوردهی کلی را به سمت میانگین ببرند.
بخاطر همین منظره های برفی در نوردهی اتوماتیک به نظر تاریک می رسند و سوژه در کت و شلوار مشکی ممکن است بیش از حد روشن به نظر بیاد. ممکن است عکاسان تازه کار فکر کنند مشکلی در پردازش تصویر به وجود آمده اما اینطور نیست و دروبین مشا خراب نیست فقط نورسنجی دوربین روشنایی ها را به سمت میانه می برد.
نورسنجی دوربین کنترل روشنایی را به طور کامل در دست ندارد بلکه بر اساس اطلاعاتی که به دست می آورد به دوربین پیشنهاد می دهد که بر اساس حالن نوردهی دوربین یا شما انتخاب می کنید چه اتفاقی باید بیفتد.
در حالت اولویت دیافراگم، نورسنج معمولا پیشنهاد تغییر سرعت شاتر و حتی ایزو را می دهد در حالت اولویت شاتر، دیافراگم را تغییر داده و در حالت دستی، نورسنج دوربین یک راهنما برای شماست که انتخاب کنید که نوردهی صحنه را به چه سمتی می خواهید ببرید.
نورسنجی ارزیابانه یا ماتریسی، حالت پیش فرضی که معمولا کار می کند
نورسنجی ارزیابانه یا (Evaluative Metering) که نور سنجی ماتریسی یا نورسنجی چند بخشی نیز خوانده می شود معمولا به صورت پیش فرض به عنوان حالت اصلی نورسنجی دوربین فعال است چرا که بیشتر صحنه های دنیای واقعی را می تواند ارزیابی کرده و نتایج قابل قبولی ارائه دهد.
نورسنجی ارزیابانه چجور کار می کند؟
در این حالت دوربین صحنه را به چندین بخش تقسیم کرده و حالات مختلف روشنایی را در کل صحنه بررسی می کند. خیلی از سیستم ها همچنین اطلاعات رنگی، چهره ها و اطلاعات فاصله ای را نیز از لنز می گیرند. بر اساس این اطلاعات دوربین یک نوردهی امن را پیشنهاد می دهد که معمولا به دنبال حفط هایلایت ها یا بخش های پر نور صحنست همانطور که در نوشته شیمی فیلم گفتیم دوربین های دیجیتال بر خلاف نگاتیو در ثبت و نگهداری مکان های روشن مشکل دارند و ممکن است خیلی زود صحنه را دچار سوختگی کنند.
نکته کلیدی اینه که نورسنجی دوربین در حالت ارزیابانه همه چیز را به طور میانگین رد نظر نمیگیرد بلکه بر اساس ناحیه های مختلف پردازنده دوربین مکان های مهم را شناسایی کرده و نوردهی خوب را پیشنهاد می کند.
چرا نوردهی ماتریسی بهترین حالت نورسنجی دوربین است؟
وقتی حالت نوردهی شما تقریبا در تمام صحنه متناسب است این حالت بهترین حالت نورسنجیست. حتی مواقعی که سوژه شما بخش زیادی از عکس را پر کرده است و یا شامل نقاط تاریک و روشن زیاد نیست بهتر است از این حالت استفاه کنید.
این حالت در عکاسی خیابانی بهترین حالت است در مسافرت و عکاسی منظره می توانید خیلی راحت از این حالت نورسنجی دوربین استفاده کنید و عکس های خوبی از سفر یا منظره ثبت کنید. مهم تر از این ها در جاهایی که میخواهید سوژه های متحرک سریع را ثبت کنید بهتر است از حالت نورسنجی ارزیابانه استفاده کنید.
نقطه شکست نورسنجی ارزیابانه
نورپشت زیاد جاییست که باعث می شود نورسنجی ماتریس از کار بیفتد و خطای زیادی داشته باشد.تصور کنید یک آدم روبروی پنجره قرار گرفته تصویر شامل اطلاعات نوری زیادست ک در نتیجه دوربین سوژه را تاریک کرده تا از روشن ثبت کردن بک گراند جلوگیری کند. نتیجه که تصویر شما تبدیل به سیلوئت شده و سایه شدید ایجاد می کند. بازم میگم این نشانه خرابی یا ارور دوربین شما نیست بلکه پردازنده دوربین شما در این حالت نورسنجی دوربین تصمیم گرفته است یک تصمیم محافظه کارانه بگیرد.
در اکثر مواقع نیاز نیست که شما این حالت نورسنجی ماتریسی را تغییر بدید فقط کافیست پیشنهاد آن را تغییر بدید. استفاده از جبران نوردهی می تواند به شما کمک کند.اگر سوژه شما بخاطر پس زمینه روشن بیش از حد سیاه است با استفاده از جبران نوردهی می توانید این مشکل را حل کنید و اگر هایلایت ها در حال سوختن است بازم می توانید با کمی کمتر کردن آن اوضاع را بهتر کنید.
معمولا دوربین های نیکون بهترین عملکرد را در این حالت نورسنجی دوربین ارزیابانه دارند که با حالت Matrix در این دوربین شناخته می شود.دوربین های سونی و پاناسونیک این حالت نورسنجی را به مانند دوربین های فوجی Multi گذاشته اند و در دوربین های کنون و سیگما این حالت با اسم Evaluative شناخته می شود.
نورسنجی مرکزگرا، حالت قابل پیش بینی و قابل اعتماد
نورسنجی مرکز گرا توسط عکاسان بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد چرا که نتایج متکی بر سوژه بیرون می دهد البته در نورسنجی دوربین مرکزگرا کل قاب بررسی می شود اما لبه ها از اهمیت کمتری برخوردار است و مرکز تصویر بیشترین اهمیت را دارد.
نورسنجی مرکز گرا چگونه کار می کند؟
به جای آنالیز کل قاب توسط شناخت چهره، نورسنجی مرکز گرا به طور یش فرض مرکز قابل شما را پر اهمیت ترین بخش تصویر می داند.
بعضی دوربین ها ممکن است بذارند شما میزان محدوده مرکز را تغییر بدید بعضی از سیستم ها حتی مسافت و فواصل بین سوژه ها را در بررسی خود حساب می کنند.
اگر سوژه شما نزدیک مرکز باشد و پس زمینه شما دائما در حال تغییر است این حالت نورسنجی دوربین بهترین حالت برای شماست. برای پرتره هایی که شما سوژه را در وسط قاب قرار می دهید یا در جاهایی که لبه ها ی قاب اونقدر برای شما اهمیت ندارند و حتی در فیلمبرداری مستند بهتر است از این حالت استفاده کنید.
همچنین این حالت سریعتر از حالت نور سنجی ماتریسیست و نتایج سریعتر و البته قابل پیش بینی تری به شما می دهد.اگر سوژه های شما نزدیک مرکز باشد این نورسنجی به شما نتایج قابل پیش بینی و قابل قبولی ارائه می دهد. تنها ضعف این سیستم نورسنجی دوربین وقتیست که شما سوژه های با فاصله زیاد نسبت به مرکز دارید مثلا وقتی سوژه را در یک سوم قرار دادید که نتیجه آن باعث می شود یک پیشنهاد نوردهی کاملا اشتباه به شما بدهد بخصوص وقتی تفاوت نور پس زمینه با سوژه زیاد است.
نورسنجی نقطه ای، بررسی لکه ای نور
از نورسنجی نقطه ای یا Spot metering برای وقتی که دقت زیادی میخواهید باید استفاده کنید. در این نورسنجی دوربین بخش کوچکی از قاب حدود 5 درصد مورد بررسی دوربین قرار می گیرد
در نور سنجی نقطه ای اکثر قاب توسط دوربین مورد توجه قرار نمی گیرد و فقط یک دایره کوچک را به عنوان تون میانی در نظر می گیرد. بخاطر همین خصلت نور سنجی نقطه ای به شدت مورد استفاده عکاسان قرار میگیرد و البته احتما خطا در آن بالاست. اگر شما از نورسنج نقطه ای برای نورسنجی لباس سفید استفاده کنید دوربین آن را برای زون خاکستری 18 درصد متعادل می کند که نتیجه آن تاریک شدن کل صحنست. و اگر برای لباس مشکی استفاده کنید دوربین بیش از حد تصویر را روشن می کند.
کی از نورسنجی نقطه ای استفاده کنیم؟
وقتی تفاوت نور بین سوژه با پس زمینه زیاد است بهتر است از نورسنجی نقطه ای یا اسپات متر استفاده کنید. چرا گه حدس های دوربین در حالت های دیگر نورسنجی دوربین سوژه یا پس زمینه را قطعا خراب خواهد کرد.
اسپات متر برای عکاسی کنسرت بسیار عالیست بخصوص وقتی نورهای لکه ای قوی مورد استفاده قرار گرفته است و پس زمینه مشکیست. برای حیات وحش هم برای وقتی که خورشید روبروی دوربین است بسیار مورد استفاده قرار میگیرد.
رنگ پوست و نورسنجی نقطه ای
رنگ پوست های مختلف میزان انعکاس متفاوتی از نور دارند در نتیجه تنها راهی که متوجه میشید چجور باید به طور دقیق از اسپات متر در عکاسی صورت استفاده کنید اینه که تعداد زیادی عکس پرتره بگیرید. از چهره های مختلف در شرایط متفاوت تا به یک حالت شهودی از میزان انعکاس هر نوع صورت برسید.
مهمترین اشتباه در اسپات متر
در نورسنجی دوربین به حالت نقطه ای بزرگترین اشتباهی که میتونید بکنید اینه که دوربین را به مقدار کمی تکان دهید چرا که ناحیه مورد بررسی به قدری کوچک است هر تغییر کوچک در قاب بندی نتایج سنگینی خواهد داشت.ممکن است ناحیه مورد نورسنجی قرار گرفته از روی صورت به یقه سفید منتقل شود که در نتیجه سرعت شاتر یا دیافراگم شما به شدت کاهش پیدا کرده که در نتیجه صورت شما دچار نوردهی کم می شود.
اسپات مترینگ نیازمند تکنیک و دقت و وسواس کافیست و البته بیش از هرچیزی به تمرین نیاز است.
حالت های مختلف نورسنجی دوربین برای سناریو های مختلف
سریعترین راه برای تشخیص بهترین حالت نورسنجی اینه که بفهمیم برای هر موقعیتی کدام یک بهتر است.
پرتره های پرکنتراست با نور پشت
نورسنجی ماتریسی یا ارزیابانه معمولا کمی چهره را کمتر نوردهی می کند تا هایلایت پس زمینه حفظ شود. اگر چهره نزدیک مرکز است نورسنجی مرکز گرا میتواند این مشکل را حل کند. اسپات مترینگ برای پرتره بهترین نتایج را می دهد بخصوص اگر حاضر باشید که هایلایت ها را چک کنید تا جزئیات را از دست ندید.
مناظر با آسمان های روشن
نورسنجی ارزیابانه در این مواقع بسیار خوب کار می کند اما ممکن است توسط آسمان روشن بسیار مورد تاثیر قرار بگیرد. نور سنجی مرکز گرا نیز اگه افق و سوژه اصلی در مرکز قرار داشته باشند می تواند خوب کار کند. اگر بخشی از منظره میخواهید به درستی نورسنجی شود نیز می توانید از اسپات متر استفاده کنید البته باید حواستان به هایلایت آسمان باشد که نسوزد و تصویر شما را خراب نکند.
کنسرت و تئاتر
اسپات متر یا نورسنج نقطه ای بهترین حالت برای این مواقع است. چرا که معمولا در این صحنه ها از نورهای قوی لکه ای استفاده می شود که همه حالات نورسنجی را مورد تاثیر قرار می دهد. نور سنجی لکه ای بر میزان نور خواننده یا بازیگر شما را متمرکز می کند.
عکاسی از برف، ساحل و پس زمینه های سفید
این مناظر نورسنج دوربین را برای کم نوردهی کردن گول می زند چرا که کل فریم با روشنایی احاطه شده و نور سنج این هایلایت را کاهش می دهد. بخاطر همین باید از جبران نوردهی استفاده کنید. نورسنجی مرکز گرا معمولا نتیجه بهتری ارائه می دهد بخصوص اگر سوژه شما مرکز باشد. با نورسنج نقطه ای اگر بتوانید تون میانه را در صحنه پیدا کنید می توانید عکس های خوبی ثبت کنید.
عکاسی پرندگان
معمولا پرنده نسبت به پس زمینه خود سیاه است و کنتراست زیادی نسبت به آسمان ایجاد می کند و از طرفی نمیتوان از اسپات متر نیز استفاده کرد بخاطر همین معمولا عکاسان از نورسنجی ارزیابانه استفاده می کنند.
پیشنهاد برای خواندن: امپراتوری خورشید
استفاده از هیستوگرام
نورسنجی دوربین فقط یک حدس از میزان مناسب نور صحنست. هیستوگرام اما دیتای کامل از صحنه به شما می دهد. در جاهایی که کنتراست زیادی دارید حتما از هیستوگرام نیز استفاده کنید اگر زبرا دارید ان ها را روشن کنید تا هایلایت ها را از دست ندید چرا که نورسنجی ارزیابانه با اینکه هایلایت ها را مورد بررسی قرار میده اما کامل نیست و خطا دارد. اسپات متر نیز خیلی راحت ممکن است باعث سوختن صحنه شما شود بخصوص اگر در جایی نسبتا تاریک فوکوس کرده اید. دیدن هیستوگرام بعد عکاسی یا در حین عکاسی میتواند به شما کمک کند تا تصمیم درست را در تغییر اعداد مثلث نوردهیتون بگیرید.
معمولا بیشتر عکاس ها نور سنجی ماتریسی را به عنوان پیش فرض قرار می دهند و سپس در نورهای سخت به اسپات متر تغییر وضعیت می دهند. برای تسلط به حالت های مختلف نورسنیج نیازمند تمرین و عکاسی خیابانی هستید.
نتیجه گیری
در این نوشته بررسی کردیم که نورسنجی ارزیابانه کل صحنه را مورد بررسی قرار داده و یک تصمیم محتاطانه می گیرد. نور سنجی مرکز گرا وزن بیشتری به مرکز قاب می دهد و نورسنجی نقطه ای بخش کوچکی از عکس را مورد بررسی قرار میده. در همه این حاالات امکان اشتباه دوربین هست چرا که حالت های مختلف نورسنجی فقط یک حدس توسط پردازنده بر اساس اولویت شما هستند. در نتیجه برای نورسنجی درست در آخر تصمیم شما مهم است که چه بخشی از قاب و به چه اندازه باید مورد بررسی قرار بگیره و میزان کنتراست صحنه چقدر است.