نکات سریع
- کارگردان: آنری-ژرژ کلوزو
- زمان فیلم: 153 دقیقه
- بر اساس رمانی از ژرژ آرنو منتشر شده در 1950
- فیلم بردار: آرمان تیرار
- امتیاز من به فیلم مزد ترس: 4.5 از 5
چرا این فیلم هنوز هم منفجر میشود؟
آنری ژرژ کلوزو در مزد ترس فقط یک فیلم تریلر نساخته بلکه یک محفظه فشار طراحی کرده است.ساعت اول فیلم در شهر غبارآلودی میگذرد که تبدیل به زندانی برای مردانی از جاهای مختلف دنیا شده است جایی که مردان مشروبات الکلی ارزان را به جای قرص خوابی برای جاه طلبی مصرف می کنند. اما اتفاق مهمی می افتد که ممکن است درهای این زندان را بر چهار نفر از این افراد باز کند. آنری ژرژ کلوزو توانسته در مزد ترس مکانیزم تعلیق را با مسائل اجتماعی گره بزند، انتظارات شرکتی، استکبار استعماری و بهای بقا توانسته اند تبدیل به محرکی برای لحظات دلهره آور فیلم بشوند.
این فیلم برنده خرس طلایی برلین در سال 1953 و برنده جایزه بزرگ جشنواره کن در همان سال بود و از همان ابتدا جز آثار مهم سینمایی بشمار میرفت و ارزش آن نیازمند زمان برای هویدا شدن نبود.
پیشنهاد برای خواندن: پدران و پسران اثر تورگنیف
خلاصه داستان
درگوشه بینام و نشانی از آمریکای مرکزی،چاه نفت یک شرکت آمریکایی منفجر شده و تبدیل به جهنمی خروشان شده است و فقط یک راه برای خاموش کردن آن باقی مانده آن هم رها کردن نیتروگلیسرین در محل.
کمپانی نفتی چهار نفر به اسم های ماریو، جو، بیمبا و لوییجی با دو کامیون نیتروگلیسرین را میان جاده های کوهستانی، لبه های در حال فروریختن و باریک عبور می دهد جایی که دنده معکوس نیز حکم خودکشی را دارد.
دستمزد انجام این کار برای خرید آزادی کافیست جاده طوریست که بیننده را دچار فشار عصبی بکنه ، تعلیق فیلم نه از خطرات بلکه از فرآیند حل مشکل به وجود میاد کلوزو نیازی به استفاده از تکنیک فیلم های دلهره آور نمیبینه و ترس را برای بیننده در جغرافیا، وزن، زمان و البته مسائل اجتماعی ترسیم میکنه.
پیشنهاد مطالعه: ورود صدا به سینما
چرا کلوزو مزد ترس را ساخت؟
زمینه همه چیز است، کلوزو یک دهه قبل از این فیلم به طور موقت از فیلم سازی بخاطر فیلم کلاغ (1943) منع شده بود.
پس از آزاد سازی فرانسه یک دوره پاکسازی علیه افرادی که در دوران اشغال با نهاد های وابسته به آلمان نازی همکاری کرده بودند انجام شد.کلاغس توسط کمپانی continental که یک کمپانی آلمانی و زیر نظر حزب نازی بود تولید شده بود و علاوه بر این مضمون فیلم کلاغ، جامعه ای فروپاشیده، مملو از بی اعتمادی و تهمت را نشان می دهد که منتقدان معتقد بودند که این فیلم در راستای تبلیغات آلمانی ها ساخته شده تا به فرانسوی القا کنند که خودشان فاسد و خیانتکارند و حتی بدون نازی ها هم محکوم به فنا بودند.منتقدان به این فیلم برچسب ضد ملی زدند که نتیجه آن محرومیت دائم کلوزو از فیلمسازی در فرانسه شد که البته بعدا با فشار گروهی دیگر از افراد این محکومیت کاهش یافت.
برای مطالعه بیشتر: نقش سایه ها در سینما
البته خود کلوزو حکم محرومیت خود از فیلمسازی را قبول نداشت و معتقد بود که « کلاغ» اساسا نقد روانی اجتماعی است و نه فیلمی در خدمت اشغال سرزمین. از طرف دیگر کلوزو مدعی بود که عملا تمام تولیدات سینمای فرانسه در آن سال ها توسط آن کمپانی آلمانی انجام شده و معتقد بود کارش فیلمسازیست و اینکه سیاست چه برداشتی از فیلم می کند مسئولیت وی نیست.
با اینحال این دوره محرومیت باعث تلخی بیشتر وی و بی اعتمادی بیشتر او به نهاد ها شد بخاطر همین بعد از لغو تعلیق، به دنبال داستان هایی درباره فساد و ترس به عنوان شرایط ساختاری اجتماعی و نه مشکلات شخصی گشت. رمان ژرژ آرنو در اینجا نقطه طلایی برای کلوزو بود چرا که این رمان تمثیلی از کالایی شدن انسان توسط شرکت های خارجی بود.
مسائل سیاسی حتی در هنگام تولید نیز گریبان فیلم را گرفت، کلوزو در ابتدا در نظر داشت که فیلم را در اسپانیا بسازد اما بازیگر اصلی ایو مونتان از اینکه زیر دیکتاتوری ژنرال فرانکو کار کنند سرباز زدند. عوامل در نهایت مجبور شدند که آمریکای مرکزی را بخش کامارگ که یک بخش تالابی در جنوب فرانسه در نزدیکی آرل و مصب رون است بسازند.
دکور های نفتی و شهر رها شده از هیچ ساخته شدند که این کار به این کمک کرد که کلوزو به تک تک زوایا نظارت کامل داشته باشد.
فضای آن سال ها نیز در ساخت این فیلم مهم بود. سینمای فرانسه دوباره بعد از جنگ در حال بازسازی خود بود مسائل سیاسی مربوط به نفت بحث داغ آن روز ها بود و فیلمنامه کلوزو انگشت هجوآمیزی را به سوی محاسبه بی رحمانه یک شرکت خیالی آمریکایی نشانه رفته بود.
جالبه بدونید پخش کنندگان آمریکایی در نسخه آمریکایی صحنه هایی را سانسور کردند و گفتند و این فیلم اساسا ضد آمریکاییست اتفاقی که سبب خیر برای فیلم شد و باعث شد فیلم بیشتر دیده بشه.
کارگردانی کلوزو، امضای دلهره
- تعلیق رویه ای به عنوان آزمون اخلاقی: هر مانعی یک آزمایشی برای شخصیت هاست چه کسی بدنبال محاسبست چه کسی زیر فشار خم میشه و چه کسی ترس دیگران را استعمار میکنه. در این فیلم واکنش ها مهمتر از وقایع هستند و نگاه ها مهمتر از انفجار
- فضا به عنوان سلاح: جاده ها به لبه های تیغ تبدیل می شند یک پل چوبی بر روی دره تبدیل به نمادی جهنم می شود. جغرافیا در این فیلم دیکتاتوریست که رفتار را بر شخصیت تحمیل می کند.
- ابزار به عنوان بخشی از داستان: طناب، جک و تخته وسایل دکور نیستند و بعد در شرایط ریسک بالا به خدمت داستان می آیند.
- سرعت به مثابه ظلم: ساعت اول فیلم با هدف حوصله سربر بودن را نشان می دهد تا دام را حس کنیم. اما در ساعت دوم ما شمارش نفس ها و چرخش فرمان را حس می کنیم طوری که کلوزو می تواند یک دنده عقب را تا ابد کش بدهد.
کسانی که به اثر صدا می دهند
تصاویر سیاه و سفید آرمان تیرار همزمان ریز و خوانان، آسمان روشن در کنار لبه پرتگاه نشان داده می شود نفت سیاه بدن ها را می بلعد نور بالای کامیون ها در سکانس های شب عمق را حک می کند.
جیر جیر کردن دنده و خرد شدن موتور، موسیقی ترس می شوند طراحی صحنه فقر را رمانتیزه نمی کند و نشان می دهد که شهر چگونه کار می کند به طور کلی در مزد ترس شبکه فساد و قدرت در چند دکور خلاصه شده است.
بیشتر بخوانید: شیمی عکاسی و فیلم
نقد، جوایز و بازسازی ها
در بالا اشاره کردیم که فیلم تمام جوایز مهم سینمایی را درو کرد علاوه بر برلین و کن، بفتا نیز این فیلم را به عنوان بهترین فیلم سال معرفی کرد. با اینحال نسخه های بین المللی با نسخه آمریکایی متفاوت است چرا که در آمریکا صحنه های از این فیلم را با بهانه ضد آمریکایی بودن بریدن.
بازسازی آمریکایی، جادوگر ویلیام فریدکین
آمریکایی ها در سال 1977 این فیلم را توسط فریدکین بازسازی کردند البته فریدکین اصرار داشت که این فیلم را از روی رمان نه از روی فیلم بازسازی کند، فیلم جادوگر با وجود هزینه بالا و مشکلات عظیم تولیدی فروش زیادی نداشت اما امروزه آن را هم سنگ فیلم کلوزو می دانند.
نتیجه گیری
مزد ترس در گذر زمان به عنوان یکی از شاهکارهای سینما باقی خواهد ماند به این دلیل که توانست بدون موعظه گری، مسائل اخلاقی را با دلهره ترکیب کند. این فیلم درباره راه ها و انتخاب هاست اما انتخاب هایی که توسط استعمارگر به استعمار شونده تحمیل شده است.